Arabuluculukta taraflar uyuşmazlığı bir hakim kararıyla değil, tarafsız bir arabulucunun yönettiği görüşmelerle kendi aralarında çözer. Arabulucu karar vermez, taraflara çözüm dayatmaz; iletişimi kurar, seçenekleri tartışmaya açar. Sonuç tamamen tarafların iradesine bağlıdır.
Arabuluculuğun yasal dayanağı nedir?
Arabuluculuğun temel dayanağı 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'dur. Kanun, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği özel hukuk uyuşmazlıklarına uygulanır. Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar kapsam dışındadır. Arabulucular Adalet Bakanlığı siciline kayıtlı, eğitim almış hukukçulardır.
Arabuluculuk hangi davalarda zorunludur?
Arabuluculuk bazı uyuşmazlıklarda dava şartıdır: arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir. Zorunlu arabuluculuk aşamalı olarak genişledi:
- İşçi ile işveren arasındaki alacak, tazminat ve işe iade uyuşmazlıkları (2018)
- Konusu bir miktar para olan ticari davalar (2019)
- Belirli tüketici uyuşmazlıkları (2020)
- Kira, kat mülkiyeti, komşu hakkı ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıkları (1 Eylül 2023)
İş uyuşmazlıklarındaki işleyişi iş davalarında zorunlu arabuluculuk rehberinde ayrıntılı bulabilirsiniz. Kira uyuşmazlıklarındaki yeri için kira tahliye davası rehberine bakabilirsiniz. Boşanma, velayet gibi kamu düzenine ilişkin konular arabuluculuğa elverişli değildir.
Arabuluculuk süreci nasıl işler?
Arabuluculuk süreci zorunlu hallerde adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvuruyla başlar. Büro listeden bir arabulucu görevlendirir, arabulucu tarafları toplantıya çağırır. Görüşmeler gizlidir; burada yapılan teklif ve ikrarlar sonradan davada delil olarak kullanılamaz. Kanun, uyuşmazlık türüne göre arabuluculuk için azami süreler öngörür.
Süreç üç sonuçtan biriyle biter: anlaşma, anlaşamama ya da tarafın toplantıya katılmaması. Her durumda son tutanak düzenlenir. Dava şartı arabuluculukta bu tutanak dava dilekçesine eklenir. Haklı bir sebep olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulabilir.
Anlaşma belgesi ne işe yarar?
Anlaşma belgesi icra edilebilirlik şerhi taşıdığında mahkeme ilamı gibi doğrudan icraya konulabilir. Taraflar ve avukatları ile arabulucu birlikte imzaladığında belge, kanunun saydığı hallerde şerh aranmadan da icra edilebilir. Anlaşılan konular hakkında sonradan dava açılamaz.
Arabulucuya kimler başvurabilir?
Arabulucuya uyuşmazlığın taraflarından her biri başvurabilir. Zorunlu arabuluculukta başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. İhtiyari arabuluculukta ise taraflar arabulucuyu birlikte seçer ve süreci istedikleri zaman başlatır. Taraflar görüşmelere bizzat ya da avukatlarıyla katılabilir. Tüzel kişiler yetkili temsilcileri aracılığıyla katılır.
Arabuluculuk ücretini kim öder?
Arabuluculuk ücreti Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenir ve tarife her yıl yeniden yayımlanır. Zorunlu arabuluculukta taraflar anlaşamazsa ilk toplantıya ilişkin ücretin belirli bir kısmı Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır, sonra yargılama giderine eklenir. Anlaşma halinde ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir.
Arabuluculuk ile uzlaştırma arasındaki fark nedir?
Arabuluculuk özel hukuk uyuşmazlıklarına özgüdür. Uzlaştırma ise ceza muhakemesinde, belirli suçlarda şüpheli ile mağdur arasında yürütülen kurumdur. Biri alacak, kira ya da işçilik uyuşmazlığını, diğeri suç isnadını sonuçlandırır.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut uyuşmazlığınızda başvuru süresi ve talepleriniz için bir avukattan görüş almanız yararlı olur; avukat dizininden bulunduğunuz ildeki avukatlara ulaşabilirsiniz.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.