Duruşma yargılamanın sözlü ve açık yürütülen kısmıdır. Hakim duruşmada tarafları dinler, tanıkları ve bilirkişileri sorgular, sunulan delilleri tartışmaya açar. Her duruşmanın sonunda bir sonraki adımı belirleyen ara karar kurulur ve duruşma tutanağa geçirilir.
Duruşmanın yasal dayanağı nedir?
Anayasa mahkemelerde duruşmaların herkese açık olduğunu düzenler. Genel ahlak ya da kamu güvenliğinin kesin olarak gerektirdiği hallerde duruşmaların bir kısmı veya tamamı kapalı yapılabilir. Hukuk davalarında duruşma usulü 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda, ceza davalarında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yer alır. Tarafların hukuki dinlenilme hakkı da kanunla güvence altındadır.
Hukuk davasında duruşmalar nasıl ilerler?
Hukuk davasında dilekçeler aşaması bittikten sonra duruşmalar başlar:
- Ön inceleme duruşması: dava şartları ve ilk itirazlar incelenir, uyuşmazlık konuları belirlenir, taraflar sulhe teşvik edilir.
- Tahkikat duruşmaları: tanıklar dinlenir, bilirkişi incelemesi ve keşif gibi deliller toplanır.
- Sözlü yargılama: taraflara son sözleri sorulur ve karar açıklanır.
Basit yargılama usulüne tabi işlerde bu aşamalar daha kısa tutulur, bazı işler duruşma yapılmadan dosya üzerinden karara bağlanır.
Duruşmaya gitmezsem ne olur?
Duruşmaya gitmemenin sonucu yargılama türüne göre değişir. Hukuk davasında taraflar usulüne uygun çağrıldığı halde hiçbiri gelmezse dosya işlemden kaldırılır. Taraflardan biri üç ay içinde dosyayı yenilemezse dava açılmamış sayılır. Yalnız bir taraf gelirse yargılamaya onun talebiyle devam edilebilir. Ceza yargılamasında sanığın duruşmada hazır bulunması kural olarak zorunludur; gelmeyen sanık hakkında zorlama tedbirlerine başvurulabilir. Haklı bir mazeret, örneğin hastalık, belgelendirilerek mahkemeye bildirilmelidir.
Duruşmada nasıl davranılır?
Duruşmada söz hakkı hakim tarafından verilir. Taraflar ve avukatları sırası geldiğinde beyanda bulunur, birbirlerinin sözünü kesmez. Beyanlar zabıt katibince tutanağa geçirilir; tutanağın doğru yazılıp yazılmadığına dikkat etmek ve gerekirse düzeltme istemek önemlidir. Duruşma düzenini bozan kişi salondan çıkarılabilir. Duruşmada ses ya da görüntü kaydı almak yasaktır.
Duruşmaya avukatla katılmak zorunlu mu?
Hayır. Hukuk davalarında taraflar kendileri de duruşmaya katılabilir. Avukatla temsil edildiğinizde avukatınız sizin yerinize duruşmaya girer; mahkeme kişisel olarak dinlenmenize karar verirse sizin de gelmeniz gerekir. Anlaşmalı boşanmada eşlerin hakim tarafından bizzat dinlenmesi şarttır. Ceza davalarında belirli durumlarda müdafi bulundurmak zorunludur.
E-duruşma nedir?
E-duruşma avukatın ya da tarafın duruşmaya ses ve görüntü aktarımıyla uzaktan katılmasıdır. Avukatlar bu imkanı UYAP üzerinden mahkemeye talepte bulunarak kullanır. Tanıklar ile bilirkişiler de ses ve görüntü bilişim sistemiyle dinlenebilir. Bu imkanın kapsamı son yıllarda yapılan kanun değişiklikleriyle genişletilmiştir.
Duruşma günü ile saatinin size usulüne uygun tebligatla bildirilmesi gerekir. Ceza davalarında duruşmaların yeri için ceza davası süreci rehberine, karardan sonraki aşama için gerekçeli karar maddesine bakabilirsiniz.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.