Gerekçeli karar hakimin "neden böyle karar verdim?" sorusuna verdiği cevaptır. Taraflar kararın neden lehlerine ya da aleyhlerine çıktığını bu metinden öğrenir. Üst mahkeme de kararı denetlerken bu gerekçeyi inceler.
Gerekçeli kararın yasal dayanağı nedir?
Anayasa bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılmasını emreder. Hukuk davalarında hükmün içeriği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda, ceza davalarında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda düzenlenir. Gerekçe, adil yargılanma hakkının bir unsuru olarak kabul edilir.
Gerekçeli kararda neler bulunur?
Gerekçeli karar başlıca şu unsurlardan oluşur:
- Mahkemenin adı, hakimin ve zabıt katibinin adı
- Tarafların ve vekillerinin kimlik bilgileri
- Tarafların iddia ve savunmalarının özeti
- Anlaşmalı ve anlaşmazlık konusu hususlar
- Delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi
- Hükmün dayandığı hukuki sebepler
- Hüküm sonucu, yargılama giderleri ve kanun yolu açıklaması
Kısa karar ile gerekçeli karar arasındaki fark nedir?
Kısa karar duruşmanın sonunda hakimin açıkladığı ve yalnızca hüküm sonucunu içeren karardır. Gerekçeli karar ise sonradan yazılır ve kısa kararın neden verildiğini açıklar. İki metin birbiriyle çelişmemelidir. Yerleşik içtihatta, kısa karar ile gerekçeli karar arasındaki çelişki tek başına bozma sebebi sayılır. Ceza davalarında da hüküm duruşmada açıklanır, gerekçe kanunun öngördüğü sürede yazılır.
Gerekçeli karar kanun yolu sürelerini nasıl etkiler?
Hukuk davalarında istinaf ve temyiz süreleri gerekçeli kararın taraflara tebliğiyle başlar. Duruşmada kısa kararın açıklanmış olması süreyi başlatmaz. Ceza davalarında ise sürenin başlangıcı, hükmün sanığın yüzüne karşı açıklanıp açıklanmadığına göre ayrıca değerlendirilir. Gerekçeli karar tebligatla gönderilir; avukatı olan tarafa tebligat avukatına yapılır. Kanun yolu süresi geçerse karar kesinleşir.
Gerekçeli kararı nasıl öğrenebilirim?
Gerekçeli kararı tebligatla öğrenebileceğiniz gibi dosyanın bulunduğu mahkemenin kalemine başvurarak ya da e-Devlet kapısı üzerinden UYAP Vatandaş Portal'a girerek de görebilirsiniz. Elektronik tebligat adresiniz varsa karar bu adrese gönderilir. Kararın yazılıp yazılmadığını dosyanın evrak listesinden takip edebilirsiniz.
Gerekçeli kararda yazım hatası varsa ne olur?
Gerekçeli kararda ad, rakam ya da hesap gibi açık yazı hataları varsa mahkemeden kararın düzeltilmesi istenebilir. Hükmün anlamı belirsizse ya da birbiriyle çelişen fıkralar içeriyorsa tavzih, yani açıklama talep edilebilir. Bu yollar hükmün esasını değiştirmek için kullanılamaz. Esasa ilişkin itirazlar ancak kanun yoluyla ileri sürülür.
Gerekçe yetersizse ne yapılabilir?
Gerekçe yetersizse bu durum kanun yolunda ileri sürülür. Delilleri tartışmayan, taraf iddialarını cevapsız bırakan ya da çelişkili gerekçeye dayanan kararlar üst mahkemece kaldırılabilir. Boşanma gibi kusur tespiti yapılan davalarda gerekçe, nafaka ve tazminat hükümlerini doğrudan etkiler; bu davaların akışı için boşanma davası rehberine bakabilirsiniz. Gerekçeli kararı aldığınızda kanun yolu süresini kaçırmamak için vakit kaybetmeden bir avukatla görüşmeniz önerilir.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.