İddianame Cumhuriyet savcısının soruşturma sonunda kamu davası açmak için düzenlediği yazılı suçlama belgesidir. Savcı, toplanan deliller suçun işlendiği konusunda yeterli şüphe oluşturuyorsa iddianame hazırlar. İddianamenin mahkemece kabulüyle ceza davası başlamış olur.
İddianamenin yasal dayanağı nedir?
İddianamenin yasal dayanağı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 170. maddesidir. İadeye ilişkin kurallar aynı kanunun 174. maddesinde yer alır. Kamu davasını açma görevi yalnız Cumhuriyet savcısına aittir.
İddianamede neler yer alır?
İddianamede şüphelinin kimliği, müdafii, mağdur ya da suçtan zarar görenin kimliği gösterilir. Yüklenen suç, uygulanması istenen kanun maddeleri, suçun yeri ve zamanı da yazılır. Deliller, olaylarla ilişkilendirilerek açıklanır. Şüpheli tutukluysa gözaltı ve tutuklama tarihleri belirtilir.
Savcı sonuç kısmında yalnız aleyhe değil, şüphelinin lehine olan hususları da ileri sürmekle yükümlüdür. İstenen ceza ve güvenlik tedbirleri açıkça gösterilir.
İddianamenin iadesi ne demektir?
İddianamenin iadesi mahkemenin eksik ya da hatalı düzenlenen iddianameyi savcılığa geri göndermesidir. Mahkeme bu kararı iddianamenin verildiği tarihten itibaren on beş gün içinde verebilir. Süre içinde iade edilmeyen iddianame kabul edilmiş sayılır. Başlıca iade sebepleri şunlardır:
- Kanunda sayılan zorunlu unsurların eksik olması
- Suçun sübutunu doğrudan etkileyecek bir delilin toplanmamış olması
- Uzlaştırma, önödeme ya da seri muhakeme uygulanması gerekirken uygulanmamış olması
- İzne ya da talebe bağlı suçlarda izin veya talebin bulunmaması
- On beş yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılmamış olması (2026 değişikliği)
Suçun hukuki nitelendirmesi sebebiyle iddianame iade edilemez. Savcı eksikleri giderdikten sonra yeni bir iddianame düzenler. İade kararına karşı savcı itiraz edebilir.
İddianame sanığa nasıl ulaşır?
İddianame kabul edildikten sonra duruşma davetiyesiyle birlikte sanığa tebliğ edilir. Tebliğ ile ilk duruşma günü arasında en az bir hafta süre bulunması gerekir. Bu süre savunmanın hazırlanması içindir. Elektronik tebligat adresi olan kişilere tebliğ bu adres üzerinden yapılır. İddianameyi aldığınızda suçlama, deliller ve istenen ceza bölümlerini dikkatle okumanız savunmanızı planlamanın ilk adımıdır.
İddianame ile mütalaa arasındaki fark nedir?
İddianame ile esas hakkındaki mütalaa farklı aşamaların belgeleridir. İddianame davayı açan belgedir ve soruşturmanın sonunda düzenlenir. Mütalaa ise savcının duruşmanın sonunda delillere göre bildirdiği görüştür. Mahkeme ikisiyle de bağlı değildir, ancak iddianamedeki fiille sınırlıdır.
İddianamenin kabulünden sonraki evre için kovuşturma maddesine bakabilirsiniz. Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır. Hakkınızda iddianame düzenlendiyse ceza avukatları listesinden bir avukata danışmanız savunmanızı planlamanıza yardımcı olur.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.