Edinilmiş mallara katılma rejimi eşlerin başka bir mal rejimi seçmediği evliliklerde kendiliğinden uygulanır. Evlilik devam ederken her eş kendi malları üzerinde serbestçe tasarruf eder. Paylaşım ancak mal rejimi sona erdiğinde, yani boşanma, ölüm ya da başka bir rejime geçişle gündeme gelir.
Edinilmiş mallara katılma rejiminin yasal dayanağı nedir?
Rejim 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nda yasal mal rejimi olarak düzenlenir ve 1 Ocak 2002'de yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten önce eşler arasında yasal rejim mal ayrılığıydı. Bu geçiş yüzünden 2002 öncesinde edinilen mallar için mal ayrılığı kuralları, sonrasında edinilenler için katılma rejimi kuralları uygulanır. Uzun süren evliliklerde tasfiye iki döneme ayrılarak yapılır.
Edinilmiş mal ile kişisel mal arasındaki fark nedir?
| Edinilmiş mallar | Kişisel mallar |
|---|---|
| Çalışma karşılığı elde edilen gelirler ve bunlarla alınan mallar | Yalnızca bir eşin kişisel kullanımına yarayan eşyalar |
| Sosyal güvenlik ve yardım kurumlarının ödemeleri | Mal rejimi başlamadan önce sahip olunan mallar |
| Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar | Miras yoluyla ya da karşılıksız edinilen mallar |
| Kişisel malların gelirleri, örneğin kira geliri | Manevi tazminat alacakları |
Kanun bir eşin bütün mallarını aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayar. Bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden eş bunu ispat etmelidir. Düğünde takılan takılar ise yerleşik içtihatta kişisel mal olarak değerlendirilir; bkz. ziynet eşyası alacağı.
Mal rejimi sona erince paylaşım nasıl yapılır?
Paylaşım artık değer üzerinden yapılır. Her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ait borçlar çıkarılır; kalan tutar o eşin artık değeridir. Her eş, diğer eşin artık değerinin yarısını alacak olarak isteyebilir. Bir eşin kişisel malına diğer eşin katkısı varsa ayrıca değer artış payı hesaplanır. Paylaşım kural olarak mallar aynen bölünerek değil, para alacağı olarak yapılır.
Mal rejimi ne zaman sona erer?
Mal rejimi eşlerden birinin ölümüyle, eşlerin sözleşmeyle başka bir rejime geçmesiyle ya da boşanma veya evliliğin iptali ile sona erer. Boşanmada rejim, boşanma davasının açıldığı tarihte sona ermiş sayılır. Dava tarihinden sonra edinilen mallar paylaşıma girmez. Malların değeri ise kural olarak tasfiye tarihine göre belirlenir.
Eşler başka bir mal rejimi seçebilir mi?
Evet. Eşler evlenmeden önce ya da evlilik sırasında mal rejimi sözleşmesi yaparak mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı ya da mal ortaklığı rejimlerinden birini seçebilir. Sözleşme noterde düzenlenir ya da onaylanır. Evlenme başvurusu sırasında yazılı beyanla da rejim seçilebilir.
Paylaşımın mahkemede nasıl istendiği mal rejimi davası maddesinde anlatılır. Ölüm halinde önce mal rejimi tasfiye edilir, ardından miras paylaşılır; bkz. yasal mirasçı. Boşanmanın genel akışı için boşanma davası rehberine bakabilirsiniz.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.