Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (kısaca HAGB), mahkemenin kurduğu mahkumiyet hükmünü açıklamayıp sanığı bir denetim süresine tabi tutmasıdır. Bu süre sorunsuz geçerse hüküm ortadan kalkar ve dava düşer. Böylece sanık hakkında kesinleşmiş bir mahkumiyet doğmaz.
HAGB'nin yasal dayanağı nedir?
HAGB'nin yasal dayanağı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesidir. Madde, 2024'te 7499 sayılı Kanunla ve Temmuz 2026'da 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi. Eski tarihli kaynaklardaki bilgiler bu yüzden güncel olmayabilir.
HAGB kararı verilmesinin şartları nelerdir?
HAGB kararı hükmedilen ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ise verilebilir. Bunun yanında şu şartlar aranır:
- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış olması
- Mahkemenin, sanığın kişiliği ve duruşmadaki tutumuna bakarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması
- Mağdurun ya da kamunun uğradığı zararın aynen iade, eski hale getirme veya tazminle tamamen giderilmesi
Zarar hemen giderilemiyorsa, denetim süresince aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir. İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sırasında işlediği kötü muamele niteliğindeki suçlarda HAGB uygulanmaz. 1 Haziran 2024'ten önce verilen kararlarda sanığın HAGB'yi kabul etmesi şartı aranmaya devam eder.
Denetim süresi nasıl işler?
Denetim süresi beş yıldır ve bu süre boyunca dava zamanaşımı durur. Mahkeme, bir yılı geçmemek üzere eğitim programına katılma ya da belli yerlere gitmeme gibi denetimli serbestlik yükümlülükleri koyabilir. Denetim süresi içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle ikinci kez HAGB kararı verilemez.
Sanık denetim süresinde kasten yeni bir suç işlemez ve yükümlülüklere uyarsa hüküm kaldırılır, davanın düşmesine karar verilir. Kasıtlı yeni suç ya da yükümlülük ihlali halinde mahkeme hükmü açıklar. Mahkeme bu aşamada cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine karar verebilir.
HAGB kararına karşı hangi kanun yoluna gidilir?
HAGB kararına karşı, 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar için istinaf yoluna gidilir. Kararı ilk derece sıfatıyla bölge adliye mahkemesi ya da Yargıtay vermişse temyiz yolu açıktır. Bu tarihten önce verilen HAGB kararlarında eski düzendeki itiraz yolu uygulanmaya devam eder.
HAGB adli sicil kaydında görünür mü?
Hayır. HAGB kararı adli sicil kaydında mahkumiyet olarak görünmez. Karar bunlara özgü ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar yalnız bir soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hakim veya mahkeme tarafından istenebilir.
HAGB ile cezanın ertelenmesi arasındaki fark nedir?
| Ölçüt | HAGB | Cezanın ertelenmesi |
|---|---|---|
| Hüküm açıklanır mı? | Hayır | Evet, mahkumiyet kurulur |
| Denetim süresi | Beş yıl | Bir ile üç yıl arası |
| Kapsadığı ceza | Hapis ve adli para cezası | Yalnız hapis cezası |
HAGB verilen hükümdeki hapis cezası ayrıca ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez. Ayrıntılar için cezanın ertelenmesi maddesine bakabilirsiniz. Kararın verildiği yargılama evresini kovuşturma maddesinde anlattık.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır. HAGB'yi etkileyen ayrıntılar dosyaya göre değişir, ceza avukatları listesinden bir avukata danışmanız yararlı olur.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.