Kesinleşme ile birlikte karar tartışmaya kapanır. Aynı taraflar arasında, aynı konuda ve aynı sebebe dayanarak yeniden dava açılamaz. Ceza davasında ise kesinleşen mahkumiyet hükmü infaz edilebilir hale gelir.
Bir karar ne zaman kesinleşir?
Bir karar üç durumda kesinleşir:
- Kanun yolu süresi, taraflardan hiçbiri başvurmadan dolduğunda
- Kanun yoluna başvurulmuş, son merci de başvuruyu reddetmiş ya da kararı onamışsa
- Kanun kararı baştan kesin saymışsa, örneğin parasal sınırın altında kalan davalarda
Taraflar kanun yolundan açıkça feragat ederse de karar, feragat tarihinde kesinleşebilir. Kanun yolu süresinin başlaması için kararın usulüne uygun tebliğ edilmesi gerekir. Tebliğ yapılmamış bir karar kural olarak kesinleşmez.
Kesinleşmenin yasal dayanağı nedir?
Hukuk davalarında kesin hükmün etkisi 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda düzenlenir. Kanuna göre kesin hüküm bir dava şartıdır: aynı konuda daha önce verilmiş kesin hüküm varsa yeni dava usulden reddedilir. Ceza muhakemesinde kesinleşme, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile infaz mevzuatı bakımından belirleyicidir.
Kesinleşme şerhi nedir?
Kesinleşme şerhi kararın kesinleştiğini ve kesinleşme tarihini gösteren yazıdır. Şerh, kararı veren mahkemenin kalemi tarafından kararın altına ya da ayrı bir belgeye işlenir. Tapu, nüfus, sicil gibi kayıtlarda işlem yapılabilmesi için genellikle şerhli karar istenir. Örneğin boşanma kararının nüfus kütüğüne işlenmesi, kararın kesinleşmesinden sonra yapılır.
Kesinleşmeden icra edilemeyen kararlar hangileridir?
Hukuk davalarında kural olarak kanun yoluna başvurmak, kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz. Kanun bunun istisnalarını sayar. Kişiler hukukuna ilişkin kararlar ile aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmeden yerine getirilemez. Taşınmazlara ilişkin ayni haklarla ilgili kararlar için de aynı kural geçerlidir. Örneğin tapu iptal ve tescil kararı kesinleşmeden tapuya işlenmez.
Kesinleşme ile gerekçeli kararın farkı nedir?
Gerekçeli karar hükmün dayandığı sebepleri yazılı olarak açıklayan belgedir. Kanun yolu süreleri çoğu zaman gerekçeli kararın tebliğiyle başlar. Kesinleşme ise bu sürelerin dolması ya da kanun yollarının tükenmesiyle gelen sonuçtur. Gerekçeli karar kesinleşmenin ön adımıdır, kendisi kesinleşme anlamına gelmez.
Kesinleşmiş karar hiç değiştirilemez mi?
Kesinleşmiş karar olağan yollarla değiştirilemez. Kanun bazı ağır durumlar için olağanüstü yollar tanır: hukuk davalarında yargılamanın iadesi, ceza davalarında yargılamanın yenilenmesi ve kanun yararına bozma bunlardandır. Hak ihlali iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru da kesinleşmiş kararlara karşı kullanılan bir yoldur. Bu yolların süreleri ve şartları dardır.
Anlaşmalı boşanmada kesinleşmenin pratik önemi için anlaşmalı boşanma maddesine ve boşanma davası rehberine bakabilirsiniz.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.