Kişisel ilişki hem ebeveynin hem de çocuğun hakkıdır. Boşanma ile ana babanın birbirinden ayrılması, çocuğun iki ebeveyniyle bağını koruma ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Mahkeme velayeti bir ebeveyne verirken diğer ebeveynle çocuk arasındaki görüşme düzenini de belirler. Uygulamada bu düzen "görüş günleri" olarak bilinir.
Kişisel ilişkinin yasal dayanağı nedir?
Kişisel ilişki 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun ana baba ile çocuk arasındaki ilişkiyi düzenleyen hükümlerinde yer alır. Kanun, velayet kendisine verilmeyen ya da çocuk kendisine bırakılmayan ana ya da babanın, çocukla uygun kişisel ilişki kurma hakkına sahip olduğunu belirtir. Boşanma kararında hakim, bu ilişkiyi re'sen düzenler. Türkiye'nin taraf olduğu Çocuk Haklarına Dair Sözleşme de çocuğun her iki ebeveyniyle düzenli ilişki kurma hakkını tanır.
Kişisel ilişki nasıl düzenlenir?
Kişisel ilişki düzeni, çocuğun yaşına, sağlık durumuna, okul düzenine ve ebeveynlerin yaşadığı yerlere göre belirlenir. Uygulamada sık görülen düzen şu unsurları içerir:
- Belirli hafta sonlarında, belirli saatler arasında görüşme
- Dini bayramlarda dönüşümlü görüşme
- Yaz ve sömestr tatillerinde daha uzun süreli birliktelik
- Çok küçük çocuklarda yatılı olmayan, kısa süreli görüşmeler
Anlaşmalı boşanmada bu düzen protokolde yazılır, hakim çocuğun yararına uygun bulursa onaylar. Çekişmeli boşanmada ise mahkeme gerekirse pedagog ya da sosyal çalışmacı raporu alarak kendisi belirler.
Kişisel ilişki sınırlandırılabilir mi?
Evet. Çocuğun huzuru tehlikeye düşüyorsa, ebeveyn bu hakkı çocuğun yararına aykırı kullanıyorsa ya da çocukla ciddi biçimde ilgilenmiyorsa kişisel ilişki sınırlandırılabilir veya kaldırılabilir. Şiddet ya da istismar iddialarında mahkeme görüşmelerin gözetim altında yapılmasına karar verebilir. Çocuğun üstün yararı her kararda belirleyici ölçüttür. Çocuk idrak çağındaysa görüşü de alınır.
Büyükanne ve büyükbaba torunlarıyla kişisel ilişki kurabilir mi?
Evet. Bu hak olağanüstü durumlarda tanınır. Kanun çocuğun yararına uygun düşmek koşuluyla diğer kişilere, özellikle hısımlara da kişisel ilişki hakkı tanınabileceğini öngörür. Büyükanne ve büyükbabalar bu kapsamda mahkemeye başvurabilir. Hakim, çocuğun bu kişilerle bağını ve olağanüstü durumun varlığını değerlendirir.
Kişisel ilişkiye uyulmazsa ne olur?
Velayet sahibi ebeveyn çocuğu görüşmeye göndermezse, kişisel ilişki kararının yerine getirilmesi için yetkili makamlara başvurulabilir. Kararlara sürekli aykırı davranılması, velayetin değiştirilmesi davasında dikkate alınan bir durum olabilir. Kişisel ilişki hakkı ile iştirak nafakası birbirinden bağımsızdır: nafaka ödenmemesi görüşmeyi engelleme gerekçesi olamaz, görüşmenin engellenmesi de nafakayı durdurmaz.
Velayet ile kişisel ilişkinin değiştirilmesi süreci velayet davası rehberinde anlatılır. Boşanma türlerine göre farklar için anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma maddelerine bakabilirsiniz. Çocuğunuzla görüşme düzeninde sorun yaşıyorsanız aile hukuku alanında çalışan avukatlara danışabilirsiniz.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.