UYAP Türkiye'de yargının dijital altyapısıdır. Bir davanın açılmasından kararın yazılmasına, icra takibinden tebligata kadar adli süreçlerin büyük kısmı bu sistem üzerinden yürür. Dosyalar elektronik ortamda tutulur, belgeler elektronik imzayla sisteme eklenir.
UYAP'ın yasal dayanağı nedir?
Elektronik yargılama işlemlerinin dayanağı, usul kanunlarındaki elektronik işlem hükümleridir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu ile İcra ve İflas Kanunu bu konuda ayrı hükümler içerir. Sistem Adalet Bakanlığı tarafından işletilir. Elektronik ortamda yapılan işlemler, kanunda öngörülen güvenli elektronik imza ile yapıldığında fiziki işlemlerle aynı hukuki sonucu doğurur.
UYAP'ta hangi portallar vardır?
UYAP farklı kullanıcı grupları için ayrı portallar sunar:
- Vatandaş Portal: kişilerin kendi dava, icra ve soruşturma dosyalarını görmesi
- Avukat Portal: avukatların vekili oldukları dosyalarda işlem yapması
- Kurum Portal: kamu kurumları ile bankaların yazışmaları
- Bilirkişi ve Arabulucu Portalları: görevlendirmeler ile rapor, tutanak gönderimi
Kısa mesajla dosya bilgisi alınabilen bir bilgi hizmeti de bulunur. Ses ve görüntü bilişim sistemi ile e-duruşma uygulaması da UYAP altyapısını kullanır.
Vatandaş Portal'da neler yapılabilir?
Vatandaş Portal'a e-Devlet şifresi ya da elektronik imzayla giriş yapılır. Portalda şu işlemler yapılabilir:
- Taraf olunan dava, icra ve soruşturma dosyalarını görüntülemek
- Duruşma gün ve saatini öğrenmek
- Dosyadaki evrakı, örneğin gerekçeli kararı, okumak
- Harç ve masrafları çevrim içi ödemek
- Elektronik imza ile dava açmak ya da dosyaya dilekçe göndermek
Elektronik imzası olmayan kişiler dosyaları görüntüleyebilir, ancak dilekçe göndermek gibi işlemler için güvenli elektronik imza ya da mobil imza gerekir.
UYAP'ı kimler kullanır?
UYAP'ı yargı mensupları ile adliye personelinin yanında avukatlar, bilirkişiler, arabulucular ve davaların tarafları kullanır. Her kullanıcı yalnızca yetkili olduğu dosyalara erişebilir. Avukatlar vekil oldukları dosyalarda dilekçe gönderir, duruşma ve keşif masraflarını öder, kararları indirir. Taraflar ise kendi dosyalarını izler. Sistem üzerinden yapılan her işlem kayıt altına alınır.
UYAP ile e-Devlet aynı şey mi?
Hayır. e-Devlet kapısı devletin bütün elektronik hizmetlerine açılan genel giriş noktasıdır. UYAP ise yalnızca yargı işlemlerine ayrılmış bir sistemdir. e-Devlet üzerinden "dava dosyası sorgulama" gibi hizmetler, arka planda UYAP verisini gösterir. Elektronik tebligat ise Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi üzerinden yapılır ve UYAP'tan ayrı bir altyapıdır.
UYAP'ta gördüğüm bilgi her zaman günceli yansıtır mı?
Kural olarak evet, ama bazı istisnalar vardır. Gizlilik kararı bulunan soruşturma dosyalarının içeriği şüpheli ya da mağdura gösterilmez. Fiziki olarak verilip henüz taranmamış belgeler sisteme gecikmeli düşebilir. Kanun yolu süresinin başlangıcı bakımından esas olan, portalda belgeyi görmeniz değil, usulüne uygun tebliğdir. Bir gerekçeli kararı portalda gördüyseniz tebligatın gelip gelmediğini de kontrol edin.
UYAP üzerinden dava dilekçesi göndermek mümkün olsa da dilekçenin içeriği hukuki sonuçları belirler. Duruşma tarihlerinizi portaldan izlemeniz, avukatınızla düzenli iletişim kurmanızı kolaylaştırır.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.