Faydalı model yeni olan ve sanayiye uygulanabilen buluşlara tanınan sınai mülkiyet korumasıdır. Halk arasında küçük patent olarak da anılır. Patentten farklı olarak buluşun tekniğin bilinen durumunu aşması, yani buluş basamağı içermesi aranmaz.
Faydalı modelin yasal dayanağı nedir?
Faydalı modelin yasal dayanağı 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'dur. Kanunda patent ve faydalı model birlikte düzenlenir, faydalı modele özgü kurallar ayrı bir kısımda yer alır. Başvurular Türk Patent ve Marka Kurumuna (TÜRKPATENT) yapılır.
Faydalı model hangi şartlarla verilir?
Faydalı model buluşun iki şartı taşıması halinde verilir:
- Yenilik: Buluş, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya açıklanmamış olmalıdır.
- Sanayiye uygulanabilirlik: Buluş, tarım dahil herhangi bir sanayi dalında üretilebilir ya da kullanılabilir olmalıdır.
Yenilik değerlendirmesinde buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özellikler dikkate alınmaz. Basit mekanik iyileştirmeler, alet ve cihazlardaki pratik çözümler faydalı modelin tipik konusudur. Buluşun başvurudan önce fuarda ya da internette tanıtılması, kanundaki sınırlı istisnalar dışında yeniliği ortadan kaldırabilir. Bu yüzden tanıtımdan önce başvuru yapmak güvenli yoldur.
Hangi buluşlar faydalı modelle korunamaz?
Bazı buluşlar patentle korunabilse bile faydalı modelle korunamaz:
- Kimyasal ve biyolojik maddeler ile bu usullere ilişkin buluşlar
- Eczacılıkla ilgili maddeler ve usuller
- Biyoteknolojik buluşlar
- Usuller ve usullerle elde edilen ürünler
Patent için geçerli genel istisnalar faydalı model için de uygulanır. Keşifler, bilimsel teoriler ve iş yapma yöntemleri tek başına koruma konusu olamaz.
Faydalı model koruma süresi ne kadardır?
Faydalı model koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır ve uzatılamaz. Korumanın sürmesi için yıllık ücretlerin zamanında ödenmesi gerekir. Ücret tutarları TÜRKPATENT tarafından her yıl ilan edilir.
Faydalı model başvurusu nasıl işler?
Faydalı model başvurusu, buluşun tarifnamesi, istemleri ve gerekiyorsa resimleriyle TÜRKPATENT'e yapılır. Şekli incelemeden sonra araştırma raporu düzenlenir ve başvuru sahibine bildirilir. Rapor yayımlandıktan sonra üçüncü kişiler itiraz edebilir. İtirazlar değerlendirildikten sonra faydalı model belgesi verilir. Kurum, belgenin geçerliliği ve yararlılığı konusunda güvence vermez.
Faydalı model ile patent arasındaki fark nedir?
| Ölçüt | Faydalı model | Patent |
|---|---|---|
| Buluş basamağı | Aranmaz | Aranır |
| Koruma süresi | 10 yıl | 20 yıl |
| Usul buluşları | Korunmaz | Korunabilir |
| Süreç | Daha kısa ve basit | İnceleme raporu dahil daha uzun |
Ürünün dış görünüşünü korumak için endüstriyel tasarım tescili gerekir. Başvuru adımlarını marka ve patent tescili rehberinde anlattık. Tescilsiz taklitlere karşı haksız rekabet hükümleri de gündeme gelebilir. Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır. Başvuru ve ihlal davaları için patent avukatları listesinden bir avukata danışabilirsiniz.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.