Haksız fiil kusurlu ve hukuka aykırı bir davranışla başkasına zarar verilmesidir. Zarar veren kişi, aralarında bir sözleşme olmasa da bu zararı gidermekle yükümlü olur. Trafik kazası, darp, mala zarar verme ve iftira haksız fiile tipik örneklerdir.
Haksız fiilin yasal dayanağı nedir?
Haksız fiilin yasal dayanağı Türk Borçlar Kanunu'nun 49 ve devamındaki maddeleridir. Kanuna göre kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. Bir hukuk kuralı açıkça yasaklamasa bile ahlaka aykırı bir fiille kasten zarar veren de sorumludur.
Haksız fiilin unsurları nelerdir?
Haksız fiil sorumluluğunun doğması için dört unsurun birlikte bulunması gerekir:
- Hukuka aykırı fiil: Kanunun koruduğu bir hakkı ihlal eden davranış
- Zarar: Malvarlığında ya da kişilik değerlerinde oluşan eksilme
- İlliyet bağı: Zararın o fiilden kaynaklanması
- Kusur: Kast ya da ihmal
Zararı ve kusuru kural olarak zarar gören ispatlar. Haklı savunma ya da zarar görenin rızası gibi hallerde fiil hukuka aykırı sayılmaz.
Kusursuz sorumluluk halleri nelerdir?
Kusursuz sorumluluk kanunun belirli durumlarda kusur aramadan sorumluluk öngördüğü hallerdir. Başlıcaları şunlardır:
- Adam çalıştıranın, çalışanın işini yaparken verdiği zarardan sorumluluğu
- Hayvan bulunduranın sorumluluğu
- Yapı malikinin, yapının bozukluğundan doğan zarardan sorumluluğu
- Önemli ölçüde tehlike arz eden işletmelerin sorumluluğu
Motorlu araç işletenlerin sorumluluğu ise Karayolları Trafik Kanunu'nda ayrıca düzenlenmiştir.
Haksız fiilde hangi tazminatlar istenebilir?
Haksız fiilde maddi ve manevi tazminat istenebilir. Maddi tazminat tedavi giderlerini, kazanç kaybını ve eşya zararını kapsar. Ölüm halinde yakınlar destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir. Bedensel zarar ya da kişilik hakkı ihlalinde manevi tazminat da talep edilebilir. Hakim tazminatı belirlerken kusurun ağırlığını dikkate alır. Zarar görenin de kusuru varsa tazminat indirilebilir. Bu konu kusur oranı maddesinde ayrıca anlatılmıştır.
Haksız fiilde zamanaşımı ne kadardır?
Haksız fiilde zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her halde fiilden itibaren on yıldır. Fiil, ceza kanunlarında daha uzun dava zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır. Sürelerin genel kuralları için zamanaşımı maddesine bakabilirsiniz.
Haksız fiil ile sözleşmeye aykırılık arasındaki fark nedir?
Haksız fiil ile sözleşmeye aykırılık arasındaki fark, taraflar arasında önceden bir hukuki bağ bulunup bulunmadığıdır. Haksız fiilde taraflar çoğu zaman birbirini tanımaz, sorumluluk kanundan doğar. Sözleşmeye aykırılıkta ise borçlu, sözleşmeden doğan borcunu yerine getirmediği için sorumludur. Sözleşmeye aykırılıkta borçlu kusursuzluğunu ispat etmek zorundadır ve genel zamanaşımı süresi daha uzundur.
Dava süreci ve tazminat türlerini maddi ve manevi tazminat davası rehberinde anlattık. Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayınız için tazminat avukatları listesinden bir avukata danışabilirsiniz.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.