İpotek bir alacağın ödenmesini güvenceye almak için taşınmaz üzerinde kurulan rehin hakkıdır. Borç ödenmezse alacaklı taşınmazı icra yoluyla sattırarak alacağını öncelikli olarak tahsil eder. İpotek kurulan taşınmazın maliki, taşınmazı kullanmaya ve hatta satmaya devam edebilir, ancak ipotek yeni malike karşı da geçerliliğini korur.
İpoteğin yasal dayanağı nedir?
İpoteğin yasal dayanağı Türk Medeni Kanunu'nun taşınmaz rehnine ilişkin 850 ve devamındaki maddeleridir. Kanuna göre taşınmaz rehni ipotek, ipotekli borç senedi ya da irat senedi şeklinde kurulabilir. Uygulamada en yaygın tür ipotektir. Takip kuralları ise İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlenir.
İpotek nasıl kurulur?
İpotek tapu müdürlüğünde resmi senet düzenlenmesi ve tapu siciline tescille kurulur. Senette alacağın miktarı Türk parası ile gösterilir. Kredi kuruluşlarının yabancı para kredilerinde yabancı para üzerinden ipotek de mümkündür. Tescil edilmeyen ipotek sözleşmesi aynı hak doğurmaz.
İpotek türleri nelerdir?
- Anapara ipoteği: Miktarı belli bir alacak için kurulur.
- Üst sınır ipoteği: Miktarı baştan belli olmayan, örneğin cari hesap ya da kredi limiti alacakları için taşınmazın en çok hangi tutara kadar güvence olacağı belirtilir.
- Üçüncü kişi ipoteği: Taşınmazın borçluya ait olması gerekmez. Bir yakının borcu için kendi evini ipotek ettiren kişi bu duruma örnektir.
İpotekler tapuda derece ve sıra ile kaydedilir. Satış bedeli önce önceki derecedeki alacaklıya ödenir.
İpotekli alacak nasıl takip edilir?
İpotekli alacak rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip edilir. Kural olarak alacaklı önce ipoteğe başvurmak zorundadır, doğrudan borçlunun diğer mallarını haczettiremez. İpotek belgesinin niteliğine göre takip ilamlı ya da ilamsız yürür. Taşınmaz kıymet takdiri yapıldıktan sonra ihaleyle satılır. Satış bedeli borcu karşılamazsa alacaklıya rehin açığı belgesi verilir ve kalan kısım için haciz yoluyla takip yapılabilir.
Borç ödenince ipotek nasıl kaldırılır?
Borç ödenince ipotek, alacaklının muvafakatiyle tapu müdürlüğünde terkin edilerek kaldırılır. Uygulamada buna ipotek fekki denir. Bankalar terkin yazısını genellikle elektronik ortamda tapuya iletir. Borç ödendiği halde terkine yanaşmayan alacaklıya karşı mahkemede ipoteğin kaldırılması davası açılabilir.
İpotek ile haciz arasındaki fark nedir?
İpotek ile haciz arasındaki fark, hakkın doğduğu andır. İpotek, borç ödenmeden önce sözleşmeyle kurulan ve alacaklıya öncelik tanıyan bir güvencedir. Haciz ise borç ödenmediğinde icra dairesinin koyduğu bir kısıtlamadır. İpotekli alacaklı, sonradan haciz koyan alacaklılardan önce gelir.
Takip sürecinin genel çerçevesi için icra takibi maddesine bakabilirsiniz. Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır. İpotek sözleşmesi imzalamadan önce ya da takip başladığında gayrimenkul avukatları listesinden bir avukata danışmanız yararlı olur.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.