Kamulaştırma kamu yararının gerektirdiği hallerde devletin ya da kamu tüzel kişilerinin özel mülkiyetteki bir taşınmazı bedelini ödeyerek edinmesidir. Yol, okul, baraj ve enerji hattı gibi projeler bu yolla hayata geçirilir. Malikin rızası aranmaz, ancak gerçek karşılığın ödenmesi anayasal bir zorunluluktur.
Kamulaştırmanın yasal dayanağı nedir?
Kamulaştırmanın yasal dayanağı Anayasa'nın 46. maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'dur. Anayasa kamulaştırma bedelinin kural olarak peşin ödenmesini öngörür. Kanun ise kamu yararı kararından tescile kadar bütün aşamaları düzenler.
Kamulaştırma süreci nasıl işler?
Kamulaştırma süreci şu aşamalardan oluşur:
- İdare kamu yararı kararı alır ve bu karar yetkili makamca onaylanır.
- Taşınmaz ve malikler tespit edilir, tapuya kamulaştırma şerhi konur.
- Kıymet takdir komisyonu tahmini bedeli belirler.
- Uzlaşma komisyonu malikle pazarlık yaparak satın almaya çalışır.
- Uzlaşma sağlanamazsa idare asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açar.
Kanun satın alma usulünün öncelikle uygulanmasını esas alır. Malik uzlaşma görüşmesinde teklif edilen bedeli kabul etmek zorunda değildir.
Kamulaştırma bedeli nasıl belirlenir?
Kamulaştırma bedeli uzlaşma olmazsa mahkemenin seçtiği bilirkişi kurulunun raporuyla belirlenir. Taşınmazın cinsi, yüzölçümü, konumu, emsal satışlar ve gelir getirme kapasitesi gibi ölçütler dikkate alınır. Mahkeme genellikle keşif yapar. Belirlenen bedel bankaya yatırıldıktan sonra taşınmazın idare adına tesciline karar verilir.
Kamulaştırmaya karşı hangi davalar açılabilir?
Kamulaştırmaya karşı malik, mahkemenin tebligatından itibaren otuz gün içinde iki ayrı dava açabilir. Kamulaştırma işleminin hukuka aykırılığı için idare mahkemesinde iptal davası açılır. Malik ya da yüzölçümü gibi maddi hatalara karşı ise adli yargıda düzeltim davası açılır. Paylı mülkiyette her paydaş tek başına dava açabilir. İptal davasının usulü için iptal davası rehberine bakabilirsiniz.
Acele kamulaştırma nedir?
Acele kamulaştırma yurt savunması ya da özel kanunlarda öngörülen olağanüstü durumlarda taşınmaza bedel tespitinden önce el konulmasına imkan veren usuldür. Mahkeme kısa sürede değeri belirler, idare bu tutarı bankaya yatırarak taşınmaza el koyar. Kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanır.
Kamulaştırılan taşınmaz geri alınabilir mi?
Evet. Bedelin kesinleşmesinden itibaren beş yıl içinde taşınmaz amacına uygun kullanılmazsa eski malik geri alım hakkını kullanabilir. Malik aldığı bedeli kanuni faiziyle birlikte öder. Bu hak doğduğu tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılmazsa düşer.
Kamulaştırma ile kamulaştırmasız el atma arasındaki fark nedir?
Kamulaştırma ile kamulaştırmasız el atma arasındaki fark, kanuni usule uyulup uyulmadığıdır. Kamulaştırmasız el atmada idare, bedel ödemeden ve usulü işletmeden taşınmazı fiilen yol ya da benzeri bir amaçla kullanır. Malik bu durumda tazminat davası açabilir. Bu alandaki kurallar Anayasa Mahkemesi kararları ve kanun değişiklikleriyle sık değiştiği için güncel durumu kontrol etmek gerekir.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır. Bedel itirazı ve dava süreleri için idari dava avukatları ya da gayrimenkul alanında çalışan avukatlardan destek alabilirsiniz.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.