Menfi tespit davası, bir kişinin kendisinden istenen ya da istenebilecek bir borcun gerçekte bulunmadığını mahkemeye tespit ettirmek için açtığı davadır. Menfi kelimesi olumsuz anlamına gelir. Dava, borcun var olduğunu değil, olmadığını ispatlamaya yöneliktir.
Menfi tespit davasının yasal dayanağı nedir?
Menfi tespit davasının yasal dayanağı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesidir. Borçlu bu davayı icra takibinden önce ya da takip sırasında açabilir. İstirdat davası da aynı maddede düzenlenir.
Menfi tespit davası ne zaman açılır?
Menfi tespit davası, borçlu olmadığı halde kendisine karşı bir senet ya da alacak ileri sürülen kişi tarafından açılır. Tipik örnekler şunlardır:
- Teminat olarak verilip amacı dışında kullanılan bono ya da çek
- Ödendiği halde iade edilmeyen senet
- Ödeme emrine itiraz süresi kaçırılmış haksız takip
- Kimlik bilgileri kullanılarak oluşturulmuş borç kayıtları
Menfi tespit davası, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde ya da davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Uyuşmazlık ticari nitelikteyse önce dava şartı arabuluculuk yoluna başvurmak gerekir.
Menfi tespit davasında takip durdurulabilir mi?
Menfi tespit davasında takibin durdurulup durdurulamayacağı davanın açıldığı zamana göre değişir:
| Davanın açıldığı zaman | Mahkemeden istenebilecek tedbir |
|---|---|
| İcra takibinden önce | Alacağın yüzde on beşinden az olmayan teminatla takibin durdurulması |
| İcra takibinden sonra | Takip durmaz; aynı oranda teminatla icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi |
Menfi tespit davasının sonuçları nelerdir?
Menfi tespit davası borçlu lehine sonuçlanırsa takip durur ve borçlu olmadığı kesinleşir. Alacaklının kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, borçlunun talebiyle alacağın yüzde yirmisinden az olmayan tazminata hükmedilir. Dava alacaklı lehine biterse tedbir kalkar. Alacaklı, gecikme zararını borçlunun gösterdiği teminattan alır. Bu zarar da yüzde yirmiden az belirlenemez.
Menfi tespit davası istirdat davasına nasıl dönüşür?
Borçlu tedbir almamış ve dava sürerken borcu ödemek zorunda kalmışsa, dava istirdat davası olarak devam eder. İstirdat, ödenen paranın geri istenmesi demektir. İtiraz etmediği ya da itirazı kaldırıldığı için borçlu olmadığı parayı ödeyen kişi, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde istirdat davası açabilir.
Menfi tespit ile itirazın iptali arasındaki fark nedir?
Menfi tespit ile itirazın iptali davası arasındaki fark, davayı açan taraftır. İtirazın iptalini alacaklı açar ve alacağını ispatlar. Menfi tespiti ise borçlu açar ve borçlu olmadığını ileri sürer. İspat yükü kural olarak alacağın varlığını iddia eden taraftadır, ancak senede bağlı borçlarda yazılı delil kuralları önem kazanır.
Takip sürecinin genel çerçevesi için icra takibi maddesine bakabilirsiniz. Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır. Teminat ve süre hesabı için icra avukatları listesinden bir avukata danışmanız yararlı olur.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.