Yasal mirasçı kanunun mirasçı saydığı kişidir. Mirasbırakan ölüme bağlı bir tasarruf yapmamışsa, mirası kimin hangi oranda alacağını kanun belirler. Vasiyetname ile atanan kişiler ise atanmış mirasçı olarak adlandırılır ve yasal mirasçılardan ayrılır.
Yasal mirasçılığın yasal dayanağı nedir?
Yasal mirasçılık 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun miras hukuku kitabında düzenlenir. Kanun kan hısımlarını zümrelere ayırır. Önceki zümrede mirasçı bulunduğu sürece sonraki zümre mirasçı olamaz.
Zümre sistemi nasıl işler?
- Birinci zümre: mirasbırakanın altsoyu, yani çocukları, torunları ve onların çocukları. Çocuklar eşit pay alır. Mirasbırakandan önce ölen çocuğun yerine onun altsoyu geçer.
- İkinci zümre: altsoy yoksa mirasbırakanın ana ve babası. Ana ya da babadan biri önce ölmüşse onun payı kendi altsoyuna, yani mirasbırakanın kardeşlerine geçer.
- Üçüncü zümre: ilk iki zümrede mirasçı yoksa büyükanne ve büyükbabalar ile onların altsoyu.
Sağ kalan eş ne kadar miras alır?
Sağ kalan eşin payı, hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre değişir:
| Eşin birlikte mirasçı olduğu zümre | Sağ kalan eşin payı |
|---|---|
| Altsoy | Mirasın dörtte biri |
| Ana ve baba zümresi | Mirasın yarısı |
| Büyükanne ve büyükbaba zümresi | Mirasın dörtte üçü |
| Hiçbiri yoksa | Mirasın tamamı |
Eşin mirasçı olabilmesi için ölüm anında evliliğin devam ediyor olması gerekir. Boşanma kararı kesinleşmişse eski eş mirasçı olamaz. Boşanma davası sürerken eşlerden biri ölürse, mirasçılardan birinin davaya devam etmesi ve sağ kalan eşin kusurunun ispatı halinde sağ kalan eş mirasçılık hakkını kaybedebilir.
Evlatlık ve evlilik dışı çocuk mirasçı olur mu?
Evet. Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur; evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder. Evlat edinen ise evlatlığın mirasçısı olmaz. Babalığı tanıma ya da mahkeme kararıyla kurulmuş evlilik dışı çocuk, evlilik içinde doğan çocukla aynı payı alır.
Devlet ne zaman mirasçı olur?
Devlet mirasbırakanın hiçbir yasal ya da atanmış mirasçısı bulunmadığında mirasçı olur. Üç zümrede de mirasçı yoksa ve vasiyetname bulunmuyorsa miras devlete geçer. Mirası reddeden mirasçının payı ise ret kurallarına göre diğer mirasçılara geçer; bkz. mirasın reddi.
Yasal mirasçı ile saklı paylı mirasçı aynı mıdır?
Hayır. Her yasal mirasçının saklı payı yoktur. Saklı pay yalnızca altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eşe tanınır. Kardeşlerin yasal miras payı vardır, saklı payı ise yoktur; mirasbırakan vasiyetnameyle kardeşlerini mirastan tamamen dışarıda bırakabilir.
Mirasçılığın resmi olarak belgelenmesi için mirasçılık belgesi alınır. Mirasın paylaşılması süreci miras paylaşımı rehberinde anlatılır. Karmaşık aile yapılarında payların hesabı için miras avukatlarına danışabilirsiniz.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.