Hizmet tespit davası sigortasız çalıştırılan ya da çalışma günleri eksik bildirilen işçinin sosyal güvenlik haklarını korur. Bildirilmeyen her gün, emeklilik için gereken prim günü sayısından ve sigortalılık süresinden eksilir. Dava kazanılırsa tespit edilen süreler Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarına işlenir.
Hizmet tespit davasının yasal dayanağı nedir?
Hizmet tespit davasının dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'dur. Kanun, Kuruma bildirilmeyen çalışmaların mahkeme kararıyla tespit edilebileceğini ve bu davanın belirli bir süre içinde açılması gerektiğini düzenler. Davalara 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca iş mahkemeleri bakar.
Hizmet tespit davası hangi durumlarda açılır?
- İşçi hiç sigortalı gösterilmeden çalıştırılmışsa
- İşe giriş tarihi gerçekte olduğundan geç bildirilmişse
- Ay içindeki çalışma günleri eksik bildirilmişse
- Prime esas kazanç gerçek ücretin altında gösterilmişse
Prime esas kazancın tespiti ile çalışma süresinin tespiti, uygulamada çoğu zaman aynı davada birlikte istenir.
Hizmet tespit davası ne zaman açılmalıdır?
Hizmet tespit davası, Kuruma bildirilmeyen çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü süredir ve hakim tarafından kendiliğinden dikkate alınır. Çalışma Kuruma başka bir yolla, örneğin denetim sırasında yapılan tespitle bildirilmiş ya da kayda geçmişse, yerleşik içtihada göre bu süre uygulanmayabilir. Süre hesabı her yıl için ayrı yapıldığından eski yıllara ait çalışmalar zamanla tespit dışı kalabilir.
Hizmet tespit davasında taraflar kimlerdir?
Davayı sigortasız ya da eksik bildirilen işçi açar; işçi ölmüşse hak sahipleri açabilir. Dava işverene karşı açılır. Sosyal Güvenlik Kurumu davaya katılır ve davada fer'i müdahil konumundadır. Hizmet tespit davası kamu düzenine ilişkin sayıldığından mahkeme delilleri kendiliğinden araştırır. Bu dava için arabuluculuk dava şartı değildir.
Hizmet tespit davasında çalışma nasıl ispat edilir?
Çalışmanın ispatında öncelik resmi kayıtlara ve işyeri belgelerine verilir. Ücret bordroları, işyeri giriş kartları, işyeri kayıtları ve banka hesap hareketleri önemli delillerdir. Yerleşik içtihat, tanık olarak öncelikle aynı dönemde o işyerinde çalışan ve kayıtlarda yer alan kişilerin ya da komşu işyeri sahiplerinin dinlenmesini arar. Mahkeme gerekirse zabıta ya da kolluk aracılığıyla araştırma yaptırır.
Hizmet tespit davası ile işçilik alacağı davası arasındaki fark nedir?
Hizmet tespit davası sosyal güvenlik kaydını düzeltir; işçiye doğrudan para ödenmesini sağlamaz. Ücret, kıdem tazminatı ya da fazla mesai gibi alacaklar ayrı bir alacak davasıyla istenir ve bu davalarda arabuluculuk zorunludur. Sigortasız çalıştırılmak, işçiye iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme imkanı da verebilir. İş kazası ya da meslek hastalığı sonrasında sigortalılığın tespiti için de bu dava gündeme gelir; bkz. iş kazası tazminatı rehberi.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.