Haklı fesih iş ilişkisini anında bitirir. Normal fesihte taraflar karşı tarafa bildirim süresi tanır. Haklı fesihte ise sebep o kadar ağırdır ki, sözleşmeyi bir gün daha sürdürmek beklenemez. Bu yüzden ihbar süresi verilmez ve ihbar tazminatı ödenmez.
Haklı feshin yasal dayanağı nedir?
Haklı fesih 4857 sayılı İş Kanunu'nda düzenlenir. İşçinin haklı fesih sebepleri 24. maddede, işverenin haklı fesih sebepleri 25. maddede sayılır. Fesih hakkının kullanılma süresi ise 26. maddede yer alır.
İşçi hangi sebeplerle haklı fesih yapabilir?
- Sağlık sebepleri: işin niteliğinden doğan ciddi bir sağlık tehlikesi
- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller: ücretin ödenmemesi ya da eksik ödenmesi, çalışma şartlarının uygulanmaması, işverenin hakaret, taciz ya da sataşması
- Zorlayıcı sebepler: işyerinde işçiyi bir haftadan fazla çalışmaktan alıkoyan durumlar
Uygulamada işçinin en sık başvurduğu haklı fesih sebepleri şunlardır: ücretin ödenmemesi, fazla mesai ücretinin ödenmemesi, sigorta primlerinin eksik bildirilmesi ve mobbing.
İşveren hangi sebeplerle haklı fesih yapabilir?
- Sağlık sebepleri: işçinin hastalığının kanundaki süreleri aşması gibi
- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller: hırsızlık, işverene ya da iş arkadaşına sataşma, işe devamsızlık, görevlerin ısrarla yapılmaması
- Zorlayıcı sebepler: işçiyi bir haftadan fazla çalışmaktan alıkoyan durumlar
- İşçinin gözaltına alınması ya da tutuklanması halinde devamsızlığın ihbar süresini aşması
Haklı fesih hakkı ne zaman kullanılır?
Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılığa dayanan fesih hakkı, karşı tarafın bu davranışı öğrenildiği günden itibaren altı iş günü içinde kullanılmalıdır. Her halde fiilin üzerinden bir yıl geçtikten sonra bu sebeple fesih yapılamaz. İşçinin olayda maddi çıkar sağlaması halinde bir yıllık süre uygulanmaz. Yerleşik içtihada göre ücretin ödenmemesi gibi süregelen ihlallerde altı iş günlük süre, ihlal devam ettiği sürece işlemeye başlamaz.
Haklı fesih kıdem tazminatını nasıl etkiler?
İşçi haklı sebeple feshederse, en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatına hak kazanır. İşveren ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık sebebiyle feshederse işçi kıdem tazminatı alamaz. Diğer haklı fesih sebeplerinde ise işçinin kıdem tazminatı hakkı korunur. Her iki durumda da ihbar tazminatı doğmaz. Hesap ayrıntıları kıdem tazminatı rehberinde yer alır.
Haklı fesih ile geçerli fesih arasındaki fark nedir?
Haklı fesih derhal yapılır ve ağır bir sebebe dayanır. Geçerli fesih ise işverenin bildirim süresine uyarak, işçinin yeterliliği, davranışı ya da işletme gerekleri gibi daha hafif sebeplerle yaptığı fesihtir. İşveren haklı fesih iddiasını ispat edemezse fesih haksız sayılır; iş güvencesi kapsamındaki işçi işe iade davası açabilir.
Fesih bildiriminin yazılı ve sebebi açık olması ispatı kolaylaştırır. İstifa etmeden önce haklı sebebinizi bir avukatla değerlendirmeniz, tazminat haklarınızı korur.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.