Tenkis davası saklı payı korumanın hukuki aracıdır. Mirasbırakan malvarlığının tamamını bir çocuğuna vasiyet etmiş ya da sağlığında bağışlamış olabilir. Bu tasarruflar kendiliğinden geçersiz olmaz. Saklı payı zedelenen mirasçı dava açarsa, tasarruf saklı payı karşılayacak ölçüde indirilir.
Tenkis davasının yasal dayanağı nedir?
Tenkis davası 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun miras hukuku hükümlerinde düzenlenir. Kanun hangi tasarrufların tenkise tabi olduğunu, tenkisin hangi sırayla yapılacağını ve dava açma sürelerini belirler.
Hangi tasarruflar tenkise tabidir?
- Vasiyetname ve miras sözleşmesi gibi ölüme bağlı tasarruflar
- Mirasçılık payına mahsup edilmek üzere yapılan ama mahsuba tabi tutulmayan kazandırmalar
- Ölümden önceki belirli süre içinde yapılan, olağan hediyeler dışındaki bağışlar
- Saklı pay kurallarını dolanmak amacıyla açıkça yapılan kazandırmalar
Tenkis sırasında önce ölüme bağlı tasarruflar indirilir. Bunlar yetmezse sağlararası kazandırmalara geçilir ve en yeni tarihli olandan başlanır.
Tenkis davası ne zaman açılır?
Tenkis davası kanunda öngörülen hak düşürücü süreler içinde açılır. Süre, saklı payın zedelendiğini öğrenme tarihinden itibaren bir yıldır. Her halde vasiyetnamelerde vasiyetnamenin açılmasından, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl geçince dava hakkı düşer. Tenkis, def'i yoluyla ise her zaman ileri sürülebilir. Süreler hakkında genel bilgi için hak düşürücü süre maddesine bakabilirsiniz.
Tenkis davasını kim, kime karşı açar?
Tenkis davasını saklı payı zedelenen mirasçı açar. Saklı payı olmayan mirasçılar, örneğin kardeşler, tenkis davası açamaz. Dava, kendisine kazandırma yapılan kişiye karşı açılır; bu kişi bir mirasçı ya da tamamen yabancı biri olabilir. Davaya kural olarak mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi bakar. Taşınmazın aynına ilişkin taleplerde taşınmazın bulunduğu yer de önem taşır.
Tenkis nasıl hesaplanır?
Tenkis hesabında önce terekenin net değeri bulunur. Tenkise tabi sağlararası kazandırmalar bu değere eklenir. Sonra her mirasçının saklı payı ve mirasbırakanın tasarruf oranı belirlenir. Tasarruf oranını aşan kazandırmalar, aşan kısım ölçüsünde indirilir. Hesap çoğu zaman bilirkişi incelemesiyle yapılır. Konusu taşınmaz olan tenkiste mahkeme, taşınmazın bölünüp bölünemeyeceğine göre aynen ya da bedel üzerinden karar verir.
Tenkis davası ile muris muvazaası davası arasındaki fark nedir?
| Ölçüt | Tenkis davası | Muris muvazaası davası |
|---|---|---|
| Dayanak | Gerçek bir bağış ya da vasiyet | Satış gibi gösterilen gizli bağış |
| Kim açar | Yalnız saklı paylı mirasçı | Her yasal mirasçı |
| Sonuç | Tasarruf saklı payı aşan kısımda indirilir | Görünüşteki işlem geçersiz sayılır |
| Süre | Hak düşürücü sürelere bağlı | Yerleşik içtihatta süreye bağlı değil |
Uygulamada muris muvazaası davası açılırken tenkis talebi de terditli olarak ileri sürülebilir. Miras paylaşımının bütünü için miras paylaşımı rehberine bakabilir, süreleri kaçırmamak için miras avukatlarına danışabilirsiniz.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.