İçeriğe geç

Türkiye avukat ve hukuk bürosu dizini

Hukuk sözlüğü

Uzlaştırma nedir?

Uzlaştırma, kanunda sayılan suçlarda şüpheli ya da sanık ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşarak ceza yargılamasını sona erdirebildiği ceza muhakemesi kurumudur.

Hazırlayan: AvukatNo Yayın EkibiGüncelleme:

Uzlaştırmada suçtan zarar gören ile şüpheli ya da sanığın, tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla bir edim üzerinde anlaşır. Edim özür dilemek, zararı gidermek ya da bir kamu yararına çalışma yapmak gibi farklı biçimlerde olabilir. Amaç, mağdurun zararını gidermek ve yargılamayı daha kısa yoldan bitirmektir.

Uzlaştırmanın yasal dayanağı nedir?

Uzlaştırma 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253, 254 ve 255. maddelerinde düzenlenir. Uygulama ayrıntıları Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği'nde yer alır. Uzlaştırmacı, Adalet Bakanlığı listesinde kayıtlı avukatlar ya da eğitim almış hukuk öğrenimli kişiler arasından görevlendirilir.

Uzlaştırma hangi suçlarda uygulanır?

Uzlaştırma iki grup suçta uygulanır. İlki soruşturması ve kovuşturması şikayete bağlı suçlardır. İkincisi, şikayete bağlı olmasa bile kanunun tek tek saydığı suçlardır; kasten yaralamanın bazı halleri, taksirle yaralama, konut dokunulmazlığının ihlali ve hırsızlık bu listede yer alır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilmez. Uzlaştırmaya tabi bir suç, tabi olmayan bir suçla birlikte işlenmişse de uzlaştırma uygulanmaz.

Uzlaştırma süreci nasıl işler?

Uzlaştırma süreci soruşturma evresinde Cumhuriyet savcılığının dosyayı uzlaştırma bürosuna göndermesiyle başlar. Dosya kovuşturma evresinde ortaya çıkarsa mahkeme de uzlaştırma yoluna gider. Uzlaştırmacı taraflara teklifi iletir. Teklifi alan taraf kanunda öngörülen kısa düşünme süresi içinde yanıt vermezse teklifi reddetmiş sayılır. Görüşmeler gizlidir ve uzlaştırmacı sonucu bir raporla bildirir.

Uzlaşmanın sonuçları nelerdir?

Uzlaşmanın sonucu edimin yerine getirilmesine ve evreye göre değişir:

  • Soruşturma evresinde edim hemen yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.
  • Edim ileri bir tarihe ya da taksite bağlanmışsa dosya ertelenir, edim tamamlanınca kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.
  • Kovuşturma evresinde uzlaşma sağlanır, edim de yerine getirilirse davanın düşmesine karar verilir.

Uzlaşma olmazsa yargılama normal akışında sürer. Uzlaşmaya varılamaması aleyhe delil sayılmaz. Uzlaşma belgesine dayanılarak sonradan tazminat davası açılamaz. Ceza yargılamasının evreleri için ceza davası süreci rehberine bakabilirsiniz.

Uzlaştırmaya kimler katılır?

Uzlaştırmaya şüpheli ya da sanık ile mağdur veya suçtan zarar gören katılır. Taraflar müdafi ya da vekilleriyle birlikte görüşmeye gelebilir. Mağdur çocuksa ya da ayırt etme gücü yoksa teklif kanuni temsilcisine yapılır. Uzlaşma tamamen gönüllüdür; hiçbir taraf uzlaşmaya zorlanamaz, teklifi reddetmek de bir yaptırım doğurmaz. Aynı suçta birden fazla mağdur varsa her biriyle ayrı uzlaşma aranır.

Uzlaştırma ile arabuluculuk aynı şey mi?

Hayır. Uzlaştırma ceza muhakemesine, arabuluculuk ise özel hukuk uyuşmazlıklarına ilişkindir. Vergi hukukundaki uzlaşma da ayrı bir kurumdur; vergi idaresi ile mükellef arasında tarhiyat ve ceza tutarı üzerinde yapılır. Şikayete bağlı suçlarda şikayet hakkının süresi de uzlaştırma ile birlikte değerlendirilmelidir.

Bu bilgiler geneldir. Size yapılan bir uzlaştırma teklifinin sonuçlarını değerlendirmek için ceza hukuku alanında çalışan avukatlara danışabilirsiniz.

Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Reklam