Şikayet suçtan zarar gören kişinin olayı yetkili makama bildirip failin cezalandırılmasını istemesidir. Ceza hukukunda kelime iki anlamda kullanılır. Genel anlamıyla her suç bildirimi şikayettir. Dar anlamıyla şikayet, bazı suçlarda soruşturma açılabilmesinin ön şartıdır.
Şikayetin yasal dayanağı nedir?
Şikayetin yasal dayanağı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 158. maddesi ile Türk Ceza Kanunu'nun 73. maddesidir. CMK nereye, nasıl başvurulacağını düzenler. TCK ise şikayet süresini ve vazgeçmenin sonuçlarını belirler.
Şikayet nereye ve nasıl yapılır?
Şikayet Cumhuriyet başsavcılığına ya da polis, jandarma gibi kolluk birimlerine yapılır. Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye verilen dilekçeler başsavcılığa gönderilir. Yurt dışında işlenen bazı suçlar için elçilik ve konsolosluklara da başvurulabilir.
Başvuru yazılı dilekçeyle ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılabilir. Dilekçede olayın tarihi, yeri, failin bilinen kimliği ve elinizdeki deliller yer almalıdır. Soyut ve genel nitelikteki bir şikayet için savcılık soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verebilir.
Şikayete bağlı suçlarda süre ne kadardır?
Şikayete bağlı suçlarda şikayet süresi altı aydır. Süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar. Suçun dava zamanaşımı dolmuşsa bu altı aylık süre de işletilemez.
Hakaret suçu için 2024 yılında özel bir sınır getirildi. Şikayete bağlı hakarette şikayet süresi, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren her durumda iki yılı geçemez. Süre kaçırılırsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
Hangi suçlar şikayete bağlıdır?
Şikayete bağlı suçlar kanunda tek tek belirtilir. Basit kasten yaralama, hakaret ve basit tehdit en sık karşılaşılan örneklerdir. Bu suçların çoğu aynı zamanda uzlaştırma kapsamındadır. Kasten öldürme ya da nitelikli dolandırıcılık gibi suçlar ise şikayet olmasa da kendiliğinden soruşturulur.
Şikayetten vazgeçmek davayı düşürür mü?
Evet. Şikayete bağlı suçlarda şikayetten vazgeçmek kural olarak davayı düşürür. Hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme cezanın infazını engellemez. Vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık bu vazgeçmeden etkilenmez. Vazgeçen kişi şahsi haklarından da vazgeçtiğini açıklamışsa ayrıca hukuk davası açamaz.
Şikayet ederken nelere dikkat etmelisiniz?
Şikayet ederken en sık yapılan hata süreyi geç fark etmektir. Altı aylık süre olayın değil, failin öğrenildiği günden işler, bu tarihi not etmeniz yararlı olur. Mesaj, fotoğraf ve sağlık raporu gibi delilleri dilekçeye eklemeniz savcılığın işini hızlandırır. Şikayetçi olduğunuzu ifadenizde açıkça söylemeniz de gerekir. Aksi halde dosyada şikayetçi olmadığınız yönünde bir kayıt oluşabilir.
Şikayet ile suç duyurusu arasındaki fark nedir?
| Ölçüt | Şikayet | Suç duyurusu |
|---|---|---|
| Kim yapar? | Suçtan zarar gören | Suçu öğrenen herkes |
| Süre | Şikayete bağlı suçlarda altı ay | Süreye bağlı değildir |
| Geri alma | Vazgeçme davayı düşürebilir | Geri alınması soruşturmayı durdurmaz |
Ayrıntılı karşılaştırma için suç duyurusu maddesine bakabilirsiniz. Şikayetten sonra başlayan soruşturma evresini ve dava aşamalarını ceza davası süreci rehberinde adım adım anlattık.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır. Süre kaçırma riski olan durumlarda ceza avukatları listesinden bir avukata danışabilirsiniz.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.