İş güvencesi işverenin fesih özgürlüğünü sınırlar. İş güvencesi kapsamında olmayan işçinin sözleşmesi, ihbar süresine uyulduğu sürece sebep gösterilmeden feshedilebilir. Kapsamdaki işçinin sözleşmesi ise ancak geçerli bir sebeple feshedilebilir. Sebep yoksa işçi işine geri dönmeyi isteyebilir.
İş güvencesinin yasal dayanağı nedir?
İş güvencesi 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18 ile 21. maddeleri arasında düzenlenir. Feshe itirazdan önceki zorunlu arabuluculuk aşaması 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nda yer alır.
İş güvencesinden kimler yararlanır?
- Otuz ya da daha fazla işçi çalıştıran bir işyerinde çalışan işçiler. İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa işçi sayısı bunların toplamına göre belirlenir.
- En az altı aylık kıdemi olan işçiler. Yeraltı işlerinde çalışanlarda kıdem şartı aranmaz.
- Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçiler.
İşletmenin bütününü yöneten işveren vekilleri ile yardımcıları ve işçiyi işe alma ile çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri iş güvencesinden yararlanamaz.
Feshe nasıl itiraz edilir?
Feshe itiraz için işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde işe iade davası açılır. Bu süreler hak düşürücü sürelerdir ve kaçırılması işe iade hakkını sona erdirir. Arabuluculuk aşaması iş davalarında zorunlu arabuluculuk rehberinde anlatılır.
İşe iade kararı verilirse ne olur?
Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse işçi, kararın kesinleşmesinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır. Başvurmazsa fesih geçerli bir feshin sonuçlarını doğurur. İşçi başvurduğunda işveren onu bir ay içinde işe başlatmak zorundadır.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| İşveren işçiyi işe başlatırsa | İşçiye en çok dört aylık boşta geçen süre ücreti ve diğer hakları ödenir. |
| İşveren işçiyi işe başlatmazsa | Boşta geçen süre ücretine ek olarak en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarında iş güvencesi tazminatı ödenir. |
İşe başlatmama halinde işçinin kıdem ve ihbar tazminatı hakları da gündeme gelir.
İş güvencesi sözleşmeyle kaldırılabilir mi?
Hayır. İş güvencesine ilişkin hükümler sözleşmeyle ortadan kaldırılamaz. İşe iade tazminatı ve boşta geçen süre ücretine ilişkin kanun hükümlerinden ayrılan sözleşme kayıtları geçersizdir. İşçinin kıdemini düşük göstermek için sözleşmenin sık sık yenilenmesi ya da belirli süreli sözleşmelerin esaslı bir sebep olmadan zincirleme yapılması da yerleşik içtihatta işçiyi korumadan yoksun bırakmaz.
İş güvencesi ile geçerli fesih arasındaki ilişki nedir?
İş güvencesi koruma çerçevesini, geçerli fesih ise bu çerçevede işverenin uyması gereken ölçütü ifade eder. İş güvencesi kapsamındaki işçi bile haklı fesih sebebi varsa derhal çıkarılabilir; bu durumda işçi, haklı sebebin bulunmadığını işe iade davasında ileri sürer. İşe iade davasının ayrıntıları işe iade davası rehberinde yer alır.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.